Năm 1816 nhà Nguyễn đã làm gì để khẳng định chủ quyền của nước ta tái quần đảo Hoàng Sa

HQVN -

Nhà trưng bày Hoàng Sa được thành lập tháng 8-2017, tọa lạc tại quận Sơn Trà, TP. Đà Nẵng.  Hiện nay, Nhà trưng bày có hơn 300 tư liệu, hiện vật, bản đồ, hình ảnh… phản ánh quá trình lịch sử từ những ngày đầu khi các chúa Nguyễn khai phá, xác lập chủ quyền cho đến nay. Nơi đây còn là địa chỉ đỏ để người dân, du khách, nhất là thế hệ trẻ học tập, nghiên cứu, cảm nhận về một phần lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc.

Từ các hiện vật, tư liệu khẳng định chủ quyền

Nội dung trưng bày theo 5 chủ đề, gồm: Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên của quần đảo Hoàng Sa; bằng chứng chủ quyền của Việt Nam đối với Hoàng Sa thời các chúa Nguyễn; Hoàng Sa trong thư tịch cổ Việt Nam thời nhà Nguyễn; bằng chứng chủ quyền của Việt Nam đối với Hoàng Sa năm 1945-1975 và bằng chứng giai đoạn từ 1974 đến nay.

Khách tham quan được chiêm ngưỡng các hiện vật trưng bày từ tầng 1 đến tầng 4 bởi hệ thống các tư liệu bằng hình ảnh động và tĩnh. Hơn nữa, tư liệu, hiện vật được tích hợp đa phương tiện như video, kết hợp với hệ thống bản đồ, sa bàn tổng quan về vị trí địa lý, tự nhiên, hành chính Hoàng Sa…

Toàn cảnh nhà trưng bày Hoàng Sa. Ảnh: Vũ Hưởng

Tại đại sảnh của Nhà trưng bày là cột bia chủ quyền Hoàng Sa của Việt Nam đứng hiên ngang cao vút. Chị Trần Thị Lê Na, thuyết minh viên cho biết: Cột bia chủ quyền này do người Pháp dựng năm 1938 khẳng định chủ quyền của Việt Nam trên quần đảo Hoàng Sa liên tục từ năm 1916 [niên hiệu Gia Long thứ 14] đã thuộc chủ quyền của vương quốc An Nam. Cũng tại sảnh này, có ngọn đuốc Hoàng Sa được tái hiện với ý nghĩa ngọn lửa Hoàng Sa sẽ luôn thắp sáng ý chí đấu tranh bảo vệ chủ quyền của dân tộc Việt Nam, cùng ảnh của lãnh đạo Việt Nam khi khẳng định chủ quyền Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa.

Chỉ vào tấm bản đồ: An Nam đại quốc họa đồ, xuất bản năm 1838, thuyết minh viên Trần Thị Lê Na giới thiệu: Năm 1816 vua Gia Long đã cho người đến cắm cờ và tuyên bố chủ quyền trên quần đảo Hoàng Sa mà không gặp bất cứ ai tranh chấp. Bên mô hình chiếc thuyền đơn sơ một thời oanh liệt cha ông ta từng rẽ sóng ra bảo vệ quần đảo thân yêu, kể về lễ khao lề thế lính Hoàng Sa của cư dân Lý Sơn ngày trước. Giọng Trần Thị Lê Na da diết: "Hoàng Sa lắm đảo nhiều cồn/Chiếc chiếu bó tròn mấy sợi dây mây”; “Chiều chiều ra ngóng biển xa/ Ngóng ai đi lính Trường Sa chưa về".

Nhiều khách tham quan ấn tượng với lá cờ Tổ quốc rộng hơn 100m2 của cụ Phạm Thị Phán ở thôn Thanh Liễu, xã Tân Hưng, TP. Hải Dương tặng Nhà trưng bày kèm theo bức tâm thư; bác sĩ Nguyễn Tăng Tri tặng sách tư liệu lịch sử-địa lý liên quan đến chủ quyền quần đảo Hoàng Sa hay các tư liệu quý do TS sử học Nguyễn Nhã, TS Trần Đức Anh Sơn trao tặng…

Đến những cảm xúc về tình yêu biển, đảo

Từ khi đi vào hoạt động, Nhà trưng bày Hoàng Sa đã đón hơn 60 nghìn lượt khách tham quan, tìm hiểu, học tập. Ngoài khách nội địa, các trường học, đơn vị trên địa bàn thành phố, một số đơn vị lữ hành cũng đã liên hệ đưa khách nước ngoài đến tham quan.

Lật cuốn sổ lưu bút, chúng tôi ấn tượng với những dòng chữ của em Trần Gia Minh, học sinh lớp 11A5, trường THPT Lê Quý Đôn, Quận 3, TP. Hồ Chí Minh: “Cha ông ta đã có câu tấc đất tấc vàng, câu nói ấy chưa bao giờ hết tính thời sự. Qua chuyến tham quan Nhà trưng bày Hoàng Sa, chúng em ngày càng hiểu rõ và thêm yêu biển, đảo quê hương”.

Sinh viên trường Đại học Đông Á, Đà Nẵng tham quan Nhà trưng bày Hoàng Sa

Còn em Nguyễn Ngọc Diễm, học sinh Trường THCS Hoàng Sa, quận Sơn Trà TP. Đà Nẵng viết: Chúng em được dạy, được học rằng Hoàng Sa là một phần máu thịt của Tổ quốc. Tuy nhiên, trực tiếp nhìn thấy những hiện vật và nghe thuyết minh về Hoàng Sa, em hiểu rõ hơn về chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa và càng tự hào về ngôi trường mình đang theo học được vinh dự mang tên Hoàng Sa.

Chị Vũ Thị Mai, quê ở TP. Hải Phòng chia sẻ: Được tham quan và nghe giới thiệu về kiến trúc của Nhà trưng bày Hoàng Sa, tôi rất ấn tượng với ý tưởng đưa con dấu của nhà Nguyễn-tuyên bố chủ quyền lãnh thổ đối với Hoàng Sa từ thế kỷ 18 trong nhà trưng bày và hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng bằng đèn LED rực sáng... Có dịp, tôi sẽ đưa gia đình đến đây tham quan để nhân thêm tình yêu quê hương, đất nước và niềm tự hào dân tộc.

Để Nhà trưng bày Hoàng Sa là điểm du lịch, văn hóa, lịch sử hấp dẫn, UBND TP. Đà Nẵng đang tiếp tục đẩy mạnh công tác sưu tầm tài liệu, hiện vật mới về Hoàng Sa đồng thời kết nối với các đơn vị lữ hành để giới thiệu Nhà trưng bày Hoàng Sa đến đông đảo du khách trong nước cũng như quốc tế.

           Bài, ảnh: Hoàng Việt, Văn Khang

Tấm bản đồ cổ "Hoàng triều trực tỉnh địa dư toàn đồ" khẳng định chủ quyền biển đảo của VIệt Nam. Ảnh: Zing.vn
Tại hội thảo "Chủ quyền biển đảo Việt Nam trong lịch sử" vừa diễn ra tại Huế, GS.TS. Nguyễn Quang Ngọc phân tích trong lịch sử chủ quyền của Việt Nam ở Hoàng Sa và Trường Sa, năm 1816 có ý nghĩa hết sức đặc biệt. Đây là thời điểm nhà Nguyễn đưa thủy quân chính quy trực tiếp quản lý và bảo vệ chủ quyền các quần đảo ở Biển Đông.  

Đến giai đoạn này, chức năng bảo vệ biển đảo bắt đầu được chuyển dần từ các đội Hoàng Sa, Bắc Hải sang đội thủy quân. Tuy nhiên, đội thủy quân vẫn triệt để khai thác nhân lực, điều kiện và phương tiện hoạt động linh hoạt của đội Hoàng Sa, Bắc Hải trên vùng biển, chủ yếu gồm các đảo đá, bãi cạn.

Việc thực thi chủ quyền quốc gia đối với các hải đảo là hoạt động được triều Nguyễn tiến hành thường xuyên và liên tục, là kế tục sự nghiệp của các triều đại trước. Triều Nguyễn là triều đại đã vẽ nên một hình thể lãnh thổ đất nước thống nhất từ đất liền đến biển, đảo để có một nước Việt Nam hoàn chỉnh hiện nay.

Một bằng chứng mới được phát hiện ở đình làng Mỹ Lợi [xã Vinh Mỹ, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên-Huế] là văn bản có nội dung xử lý việc kiện tụng của phường An Bằng và làng Mỹ Lợi, lập ngày 19/9 năm Cảnh Hưng thứ 20 [6/11/1759] về việc tranh chấp giữa hai làng liên quan đến một con thuyền và tiền trợ cấp cho đội thuyền phục vụ Hoàng Sa. Nội dung văn bản này cho thấy cách đây 250 năm, nhà Nguyễn đã có quân trấn giữ quần đảo Hoàng Sa.

PGS.TS. Đỗ Bang, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Thừa Thiên-Huế cho biết, ngôi đền có tên “Hoàng Sa tự” trên đảo Phú Lâm, thuộc quần đảo Hoàng Sa là do cai đội Phạm Văn Nguyên cùng lính và phu dân hai tỉnh Bình Định và Quảng Ngãi chuyên chở vật liệu từ đất liền ra xây dựng. Việc xây dựng ngôi đền này có ghi trong sách “Đại Nam thực lục” [tháng 6 năm Ất Mùi, niên hiệu Minh Mạng 16 - năm 1835].

Còn theo TS. Phan Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế, trong một nghiên cứu mới nhất về chủ quyền biển đảo qua các tư liệu xác thực dưới triều Nguyễn như châu bản và các bộ chính sử như “Đại Nam thực lục”, “Khâm định Việt sử thông giám cương mục”, “Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ”, “Đại Nam nhất thống chí”… chứng minh cho việc xác lập và thực thi chủ quyền của triều Nguyễn đối với biển, đảo giai đoạn 1802-1945.

Đáng chú ý, triều Nguyễn được thành lập năm 1802, nhưng trước đó hơn 200 năm, kể từ năm 1558, các đời chúa Nguyễn đã có công lao to lớn trong việc mở mang bờ cõi, bao gồm toàn bộ đất miền Nam và vùng biển đảo phía nam và tây nam của Tổ quốc.

Dưới thời Nguyễn, khu vực biển đảo thuộc chủ quyền của Việt Nam đã được xác lập từ Bắc chí Nam, tương đương với khu vực biển đảo của chúng ta hiện nay, đó là vùng biển từ Quảng Yên [Quảng Ninh] đến Hà Tiên [Kiên Giang] với các đảo ven bờ và hai quần đảo xa bờ là Hoàng Sa, Trường Sa.

Các vua triều Nguyễn bấy giờ đã xác lập và khẳng định chủ quyền của nước ta đối với biển đảo Tổ quốc bằng việc huy động một lực lượng lớn bao gồm quan chức của các cơ quan Trung ương Nội các, Bộ Công, Bộ Hộ, Bộ Binh, Bộ Hình, Giám thành Khâm thiên giám, thuỷ sư... phối hợp với quan chức địa phương và ngư dân các tỉnh Quảng Ngãi, Bình Định hằng năm thực thi công vụ Hoàng Sa, như vẽ bản đồ, kiểm kê tài nguyên trên đảo, đo đạc hải trình, cắm cọc tiêu, trồng cây, dựng miếu, cắm bia chủ quyền, xây dựng hệ thống kho tàng, đồn lũy, đặt trạm thu thuế, quan trắc thiên văn và dự báo thời tiết.

Riêng đảo Hoàng Sa có trạm khí tượng của Việt Nam hoạt động từ năm 1938-1947, được Tổ chức Khí tượng quốc tế đặt số hiệu 48-860 [số 48 chỉ khu vực Việt Nam].

Như vậy, việc sử dụng, khai thác biển ở quần đảo Hoàng Sa là truyền thống lâu đời của nhân dân Việt Nam. Đến thời Nguyễn, chủ quyền của Việt Nam trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa càng được thiết lập và thực thi đầy đủ và toàn vẹn, không có sự tranh chấp nào. Người Pháp cũng đã cho xây dựng các đài khí tượng, trạm quan trắc và cắt đặt lính đồn trú trên các đảo.

Hội thảo "Chủ quyền biển đảo Việt Nam trong lịch sử" lần đầu tiên được tổ chức tại Huế, thu hút 27 tham luận của các nhà nghiên cứu lịch sử, tập trung nghiên cứu nhiều nội dung phong phú, cung cấp những thông tin có giá trị về lịch sử, khẳng định vai trò, trách nhiệm của chính quyền Việt Nam qua các thời kỳ đối với chủ quyền biển đảo.

Các tham luận tại hội thảo tập trung vào các chủ đề: Vấn đề chủ quyền lịch sử; về sự hiện diện các thế lực nước ngoài, phản bác luận điểm xuyên tạc và sai trái lịch sử về chủ quyền biển đảo Việt Nam tại Hoàng Sa và Trường Sa; về chủ quyền biển đảo đối với nhân dân các tỉnh miền Trung.

Các tác giả đã sưu tầm các nguồn tư liệu lưu trữ thời thuộc địa, thời Việt Nam Cộng hòa; tài liệu lưu trữ nước ngoài của Nhật Bản; hệ thống bản đồ cổ của Trung Quốc và phương Tây… để chứng minh về chủ quyền biển đảo, góp phần nâng cao nhận thức đúng đắn về lịch sử chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.


Video liên quan

Bài Viết Liên Quan

Chủ Đề